HISTORIA I SYMBOLE ADWENTOWE

HISTORIA I SYMBOLE ADWENTOWE

Już jutro zaczyna się Adwent, czyli radosne oczekiwanie na przyjście naszego Pana i Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Mimo, że obchodzimy go co roku, to czy na pewno wiemy skąd się wzięła jego nazwa, dlaczego akurat kolor fioletowy i co tu robi ten wieniec? Ten artykuł powinien rozwiać wasze wątpliwości.

Historia Adwentu

Zacznijmy od odrobiny historii. Nazwa Adwent po raz pierwszy pojawiła się w drugiej połowie IV wieku, dzięki świętemu Hilaremu z Poitiers. W ówczesnych źródłach pojawiają się dwa określenia na ten okres liturgiczny: ante natale Domini, czyli przed narodzeniem Pana oraz adventus Domini oznaczające przyjście Pana. Jego początkowa forma wyglądała inaczej niż dzisiejsza i obejmowała inne aspekty życia duchowego. Na przestrzeni lat ulegała zmianom oraz korektom, dzięki czemu powstał Adwent w tym kształcie, jaki znamy obecnie.

Podczas trwania Adwentu możemy zaobserwować pewne różnice w stosunku do okresu zwykłego. Zaliczamy do nich chociażby brak hymnu Gloria, czyli Chwała na wysokości Bogu oraz pojawienie się fioletowego koloru szat liturgicznych. Czy nie kojarzy nam się to z pokutą i umartwieniem czasu Wielkiego Postu? W zasadzie są to słuszne skojarzenia, jednak w Adwencie te zabiegi nabierają nowego znaczenia: są wyrazem oczekiwania na Dzień Pański, a nowe, gromkie wybrzmienie hymnu, który wyśpiewali aniołowie w noc narodzenia Pana Jezusa ma oznajmić, że Słowo stało się Ciałem. (zob. Łk 2,14).

Roraty

Nieodłącznym elementem Adwentu są roraty. Zgodnie z tradycją odbywają się one zawsze wcześnie rano, ale z biegiem czasu coraz więcej parafii decyduje się odprawiać roraty późnym popołudniem, co może mieć związek z umożliwianiem uczestnictwa w mszy roratniej większej liczbie parafian. Zastanawialiście się kiedyś dlaczego roraty powinny odbywać się o świcie? Ma to związek z tym, że adwent jest okresem czuwania i oczekiwania na przyjście Bożego Dzieciątka, a nabożeństwo odprawiane o tak wczesnej porze jest właśnie wyrazem tego czuwania. Pamiętajmy, że jest to msza wotywna, co oznacza, że nie odprawia się jej zgodnie z formularzem przypisanym danemu dniu, lecz według formularza, który odpowiada szczególnej okazji bądź też pobożności wiernych. Roraty to inaczej msza o Najświętszej Maryi Pannie. Skąd w zasadzie wzięła się ich nazwa? Wyjaśnienie jest bardzo proste – nazwa „roraty” pochodzi od pieśni śpiewanej na początku tej mszy „Rorate caeli desuper”, czyli „Spuśćcie rosę niebiosa”.

Jak już wiemy, to szczególne nabożeństwo, które jest odprawiane wyłącznie w Adwencie. Oznacza to, że roraty zaczynają się wraz z tym okresem liturgicznym. Ale uwaga! Jest tu haczyk! Adwent rozpoczyna się w niedzielę, a roraty zaczynają się od poniedziałku po tej niedzieli. Roraty trwają więc przez cały adwent od poniedziałku do soboty, co oznacza, że nie ma ich w niedziele. Mogą być odprawiane nawet w wigilię, ponieważ wigilia nie jest dniem świąt Bożego Narodzenia, lecz ostatnim dniem adwentu (wyjątkiem jest wigilia wypadająca w niedzielę).

Podczas rorat zapalamy przy ołtarzu dodatkową, specjalnie przystrojoną świecę, tak zwaną roratkę, o której opowiemy więcej w dalszej części naszego artykułu. Eucharystia rozpoczyna się przy zgaszonych światłach. Zapalamy je dopiero podczas śpiewania hymnu Chwała na wysokości Bogu, który jest wykonywany tylko podczas rorat (podczas pozostałych Mszy Świętych w Adwencie ten hymn pomijamy). Podobnie fioletowy kolor szat liturgicznych podczas rorat zastępujemy bielą – symbolem radości, światła i czystości. To ważna informacja, warta zapamiętania.

Przejdźmy do symboli adwentowych. Nie są one najważniejsze, ale służą jedynie przypominaniu nam o czasie oczekiwania na Boże Narodzenie.

Wieniec adwentowy

Tradycja ta pochodzi z krajów protestanckich, lecz przyjęła się także w naszym kraju. Wieniec wykonuje się zazwyczaj z gałązek szlachetnych drzew iglastych takich, jak świerk, sosna czy jodła oraz przyozdabia się go czerwonymi i fioletowymi wstęgami. Na nim umieszcza się cztery świece, które symbolizują cztery niedziele Adwentu. Świece zapalane są stopniowo podczas każdej Mszy Świętej. Często w pierwszą niedzielę adwentu dokonuje się błogosławieństwa wieńca, co ma miejsce albo podczas Mszy Świętej, na początku po Kyrie lub po Ewangelii, albo podczas wieczornego sobotniego nabożeństwa Słowa Bożego.

Wieniec adwentowy posiada bogatą symbolikę. Symbolizuje jedność rodziny, która duchowo przygotowuje się na godne przeżycie świąt Bożego Narodzenia (czerwony kolor to radość, a fioletowy – wewnętrzne przygotowanie). Kolisty kształt wieńca oznacza także, że Bóg jest wieczny, nie ma ani początku ani końca. Wykonany jest z gałązek drzew iglastych, a więc wiecznie zielonych, co ma symbolizować życie wieczne, jakie daje Chrystus wszystkim, którzy w Niego wierzą. Zapalanie zaś świec jest też symbolem światłości, jaką jest sam Jezus Chrystus: „Jam jest światłość świata…” (J 8, 12). 

Roratka

Świeca jest symbolem chrześcijanina. Wosk symbolizuje ciało, knot – duszę, a płomień – światło Ducha Świętego płonące w duszy człowieka. Jak już wiemy, świeca roratnia jest dodatkową świecą, zapalaną podczas rorat. Zazwyczaj jest to wysoka biała świeca, przepasana białą wstążką i udekorowana zielenią. Zapało się ją dawniej dopiero podczas uroczystego hymnu Chwała na wysokości Bogu. W kościele umieszczana jest przy ołtarzu lub w środku wieńca adwentowego i zapalana w czasie roratnich Mszy Świętych jako siódma świeca.

Niektórzy wiążą siedem świec z siedmioma stanami w dawnej Polsce. Na początku Adwentu przed ołtarzem stawali przedstawiciele tych stanów: król, prymas, senator, szlachcic, żołnierz, kupiec i chłop. Wszyscy trzymali w rękach zapalone świece, co znaczyło że są gotowi na sąd Boży. Takich interpretacji było bardzo wiele jednak generalnie przyjmuje się, że roratka symbolizuje Maryję, która w czas adwentowy niesie światu Chrystusa – Światłość Prawdziwą. Dlatego często podczas procesji wejścia, przy wygaszonych światłach, ta jedyna płonąca świeca jest wnoszona przez celebransa do kościoła.

Lampion adwentowy

Innym elementem adwentowej Liturgii Światła jest lampion. Lampion adwentowy można wykonać z kartonu w kształcie czworoboku zamkniętego i ozdobić go  symbolami chrześcijańskimi. Wewnątrz nich umieszcza się świecę lub małą żarówkę na baterię. Dawniej dzieci idące na roraty zabierały ze sobą lampiony, aby w ten sposób oświetlać sobie drogę do kościoła. Dzisiaj lampiony są zapalone w pierwszej części Mszy Świętej roratniej. Wówczas w kościele gasi się światło, panuje symboliczna ciemność. Ta piękna w swej wymowie symbolika przypomina nam o konieczności zbierania przez cały Adwent dobrych uczynków, mogących rozjaśnić mroki grzechu, aby wskazać Chrystusowi drogę do naszego serca. Lampion jest też symbolem przypowieści Jezusa o roztropnych pannach, które z płonącymi lampami oczekiwały na przyjście Oblubieńca. Warto zachęcić zwłaszcza młodszych ministrantów do kultywowania tej pięknej tradycji.

Dodaj komentarz